ԳԻՆԸ ԵՎ ԳՆԱԳՈՅԱՑՈՒՄԸ ՄԱՐՔԵԹԻՆԳՈՒՄ

Քանի որ գները ուղղակի և անուղղակի ձևով ազդում են վաճառողների և սպառողների շահերի վրա, ուստի գների որոշումը հանդիսանում է իրացման ֆունկցիայի ամենաբարդ և ամենազգայուն խնդիրներից մեկը: Ապրանքի գինը որոշելուց առաջ անհրաժեշտ է առաջնորդվել արտադրության ծախսերով: 

Գինը փողի այն քանակն է, որը առաջարկվում է ապրանքի կամ ծառայության դիմաց,

կամ

Գինը բարիքների կամ արժեքների ամբողջությունն է, որը սպառողը պատրաստ է զոհաբերել որոշակի ապրանքների կամ ծառայությունների ձեռք բերման համար:

ԳԻՆԸ ԱՊՐԱՆՔԻ ԱՐԺԵՔԻ ԴՐԱՄԱԿԱՆ ԱՐՏԱՀԱՅՏՈՒԹՅՈՒՆՆ Է

Ըստ Դ. Ռիկարդոյի և Ա. Սմիթի, իրացման վրա կարելի է ազդել միայն գների միջոցով: Դա բացարտվում է նրանով, որ նրանց ժամանակ արտադրվում էր միայն հումք և միատեսակ սպառողական ապրանքներ: Մրցակիցներից տարբերվելու միակ հնարավորությունը գների փոփոխությունն էր:

Նկ.- 1.Առաջարկի և պահանջարկի դասական մոդել

  

Ինչպես երևում է գծագրից, պահանջարկը նվազում է գների աճի դեպքում, իսկ առաջարկը` աճում է: Աստեղ երևում է սպառողների և վաճառողների շահերի հակադարձ համեմատականությունը: Վաճառողը (արտադրողը) գնի միջոցով իմանում է թե գների ո՞ր մակարդակում է հասարակությունը գնում իր ապրանքները: Եթե շուկայական գինը փոխհատուցում է արտադրական ծախսերը և ապահովում է շահույթ, ապա դա խոսում է արտադրության նպատակահարմարության և պահանջարկին համապատասխան լինելու մասին:

Ազատ մրցակցային շուկայի հատկանիշներից է, որ արտադրության առաջարկի որոշակի քանակության դեպքում այն ինքն իրեն ձգտում է հավասարակշռության:  

Հանդիսանալով մարքեթինգի համալիրի տարրերից մեկը, գինը օգտագործվում է  մարքեթինգային քաղաքականության մշակման ժամանակ: Միևնույն ժամանակ, եթե ապրանքային քաղաքականության փոփոխությունը, ապրանքաների առաջշարժման ր իրացման գործունեությունը, ապրանքաշարժի նոր ուղղությունների ստեղծումը պահանջում է երկար ժամանակ, ապա ներքին և արտաքին հնարավորությունների փոփոխման դեպքում, գները կարող են շատ արագ փոփոխվել:

Գինը հանդիսանում է մարքեթինգի  գլխավոր տարրերից մեկը, և հետևաբար ազդում է տնտեսական ցուցանիշների վրա: Շահույթը (Շ) որոշվում է.

Շ = (Գ×Ք) – Ծ, որտեղ

Գ - գինն է,

Ք – քանակն է,

Ծ – ընդամենը ծախսերն են

Գնի դերը մեծ է մրցակցային պայքարում: Շուկայում ապրանքը կարող է մրցել ինչպես գնային, այնպես էլ ոչ գնային ձևով:

Գնային մրցակցությունը – մրցակցային պայքարն է ապրանքների գների փոփոխման միջոցով: Հիմնականում տեղի է ունենում գների իջեցում: Սակայն դրա համար անհրաժեշտ է,  որ կատարված ծախսերը մրցակիցների ծախսերից քիչ լինեն: Սակայն «գնային պատերազմ» հայտարարելուց առաջ անհրաժեշտ է մանրամասն ուսումնասիրելֆիրմայի և մրցակիցների  տնտեսական կայունությունը:

 

Ոչ գնային մրցակցություն – այստեղ գնր դերը չի փոխվում, սակայն առաջնային է դառնում թողարկվող արտադրանքի հատկությունները, ապրանքանշանի հեղինակությունը, ծառայության մակարդակը: Ոչ գնային մրցակցության պայմաններում ֆիրմայի ողջ ներուժը ուղղվում է ստեղծագործական մտքին, և այն չի կրում  “կործանիչ” բնույթ, ինչպես գնային մրցակցության դեպքում:

Գնի վրա ազդող գործոնները

Գնի վրա ազդեցություն են ունենում ներքին և արտաքին գործոնները:

Ներքին գործոններն են կազմակերպության նպատակները և մարքեթինգը, Մարքեթինգի համալիրի առանձին տարրերի նկատմամբ ռազմավարությունը, կատարված ծախսերը, գնագոյացման կազմակերպումը:

1. կազմակերպության նպատակներն են գոյատևումը և զարգացումը: Օրինակ, կարող է ստեղծվել իրավիճակ, երբ խիստ մրցակցության, սպառողների պահանջմունքների փոփոխման, երկրի տնտեսական դրությունից կախված ձեռնարկությունը օգտագործում է իր արտադրական հնարավորությունների միայն մի փոքր մասը: Որպեսզի արտադրությունը չկանգնի, պահանջարկի մեծացման համար արտադրանքը կարող է վաճառվել ցածր գներով:
2. ելնելով մարքեթինգային գործունեության նպատակներիցկարելի է ուսումնասիրել գնագոյացման հետևյալ մոտեցումները.

•  առավելագույնի հասցնել շահույթը երկարատև ժամանակահատվածում ,
• առավելագույնի հասցնել շահույթը կարճատև ժամանակահատվածում,
• շուկայական հատվածի մեծացում,
• գնային առաջատարի կարգավիճակի պահպանում,
• խոչընդոտել նոր մրցակիցների ի հայտ գալուն,
• առևտրային միջնորդների հավատարմության պահպանում,
• կազմակերպության հեղինակության բարելավում,
• «թույլ ապրանքների» վաճառքի բարելավում,
• «գնային պատերազմների» կանխում: 

     3.  Գինը հանդիսանում է մարքեթինգի համալիրի տարրերից մեկը, ուստի գինը որոշվում   է կախված մարքեթինգի համալիրի մյուս տարրերի ընտրած ռազմավարությունից:

    4.      Գինը պետք է ծածկի բոլոր տեսակի ծախսերը` արտադրական, ապրանքաշարժի    և   իրացման, և ապահովի շահույթի ստացում :

Արտաքին գործոններն են  շուկայի տեսակը, ապրանքի գնի և արժեքավորության  հարաբերակցությունը, մրցակցությունը, տնտեսական իրավիճակը,  պետական կարգավո-րումը, միջնորդների վարքը:

Գինը պայմանավորում է պահանջարկի մեծությունը:  Գնի կախվածությունը պահանջարկից ներկայացվում է պահանջարկի կորի տեսքով:

Պահանջարկի կորը ցույց է տալիս ապրանքի այն քանակությունը, որը կգնվի որոշակի ժամանակահատվածում, գնի տարբեր մակարդակների դեպքում:  

ä²Ð²Üæ²ðÎÆ ºì ²è²æ²ðÎÆ ìºðÈàôÌàôÂÚ²Ü ÐÆØàôÜøܺðÀ

Այս թեմայի խնդիրները լուծելիս օգտվում ենք պահանջարկի ¥ Q D ¤ և առաջարկի    

¥Q_S¤  ֆունկցիաների հավասարեցման եղանակից` Q_D = Q_S: Այսպիսով որոշվում է հավասարակշիռ գինը ¥ P_E  ¤: Վաճառքի հավասարակշիռ ծավալը ¥Q _E  ¤ հաշվարկվում է P _E  -  ի արժեքը տեղադրելով ֆունկցիաներից որևէ մեկում ¥ Q _D կամ  Q _S  ¤:

Ամրագրված  գնի ¥P¤ դեպքում պահանջարկի և առաջարկի ծավալը հաշվարկվում է այդ գինը տեղադրելով համապատասխան  ֆունկցիաներում: Q _Dև Q _S  -ի միջև առաջացած տարբերությունը բնութագրում է չբավարարված առաջարկի կամ ավելցուկային առաջարկի ծավալը:

Հարկի կիրառման դեպքում  ¥ T ¤ , սպառողի վճարած գինը  ¥ P+¤   կգերազանցի   

արտադրողի  ¥ P^- ¤ գնից այդ հարկի  չափով`   P^-  = P⁺  - T  կամ P⁺ = P^-  +  T :

Եթե հարկի մեծությունը տրված է տոկոսային արտահայտությամբ ¥ R ¤ մանրածախ գնի նկատմամբ, ապա համապատասխանաբար`

¥ P^- ¤  ¨   ¥P⁺ ¤ ³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ï»Õ³¹ñíáõÙ »Ý å³Ñ³Ýç³ñÏÇ ¥ Q _D¤ ¨ ³é³ç³ñÏÇ
¥ Q _S¤  ýáõÝÏódzݻñÇ Ù»ç ¨ áñáßíáõÙ Ýñ³Ýó ѳí³ë³ñ³ÏßÇé Ù»ÍáõÃÛáõÝÁ:

ԽՆԴԻՐՆԵՐ ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ ԼՈՒԾՄԱՆ ՀԱՄԱՐ